Kategoria: alkohol

Ile trwa odwyk alkoholowy

Załamany mężczyzna alkoholik na odwyku w ośrodku leczenia uzależnień.

Gdy życie zaczyna wymykać się spod kontroli, a rządzi nim nałóg, zazwyczaj pozostaje już tylko jedno wyjście – skorzystanie ze specjalistycznych sposobów leczenia alkoholizmu, czyli podjęcie terapii w ośrodku leczenia uzależnień. Nadmierne spożywanie alkoholu wyniszcza organizm pod wieloma względami. Doprowadza do psychicznych i fizycznych skutków, a nieleczone prowadzi nawet do śmierci. W procesie psychofizycznego wyłączenia przymusu picia pomóc może odwyk alkoholowy. Jeśli osoba uzależniona naprawdę chce coś zmienić w swoim życiu i zacząć funkcjonować w nim bez nałogu, to czas rozważyć profesjonalne leczenie odwykowe dla alkoholików.

Jak się leczy alkoholizm?

Czym jest odwyk alkoholowy? To ogół zabiegów medycznych i psychologicznych, których celem jest pomoc osobie uzależnionej zauważyć problem alkoholowy, mechanizmy choroby oraz nauczyć radzenia sobie z nią na co dzień. Większość osób uzależnionych potrzebuje lub wręcz wymaga profesjonalnej opieki w walce z nałogiem, pomimo wielkiego wsparcia ze strony rodziny, przyjaciół czy znajomych.

W czasie leczenia odwykowego zazwyczaj pierwszym etapem jest przejście przez detoks. Odtrucie poalkoholowe jest procesem, który polega na pozbyciu się z organizmu alkoholika wszelkich toksyn, które są efektem długotrwałego picia. Ponadto uzupełnia się elektrolity (nadużywanie alkoholu prowadzi do odwodnienia) oraz podaje witaminy i sole mineralne. Aby objawy zespołu abstynencyjnego nie były aż tak bardzo dokuczliwe (np. skoki ciśnienia, bóle głowy i mięśni, drżenia rąk, kołatanie serca, nudności, wymioty, biegunka, ogólne rozdrażnienie, zaburzenia snu, stany lękowe, napady agresji), pacjent otrzymuje leki przeciwbólowe oraz wyciszające. Detoksykacja jest bezpieczna, gdyż nad jej przebiegiem i stanem alkoholika czuwają lekarze oraz psychoterapeuci. Poza ogólnym wzmocnieniem organizmu odtrucie pomaga wyłączyć fizykochemiczny przymus picia.

Różne sposoby leczenia alkoholizmu

Po kilkudniowym detoksie (trwa z reguły 7-10 dni) można rozpocząć terapię. Sposoby leczenia alkoholizmu są różne, jednak najczęściej uważa się, że najważniejsze jest to, żeby osoba uzależniona przestała pić przy jednoczesnym zrozumieniu, jakie są mechanizmy uzależnienia i jak można uwolnić się z sideł nałogu. Odwyk to dopiero początek długiej drogi, a nie metoda na to, aby przerywać ciągi alkoholowe. Alkoholik na odwyku ponadto nabywa umiejętności, które mają mu docelowo pomagać w unikaniu sytuacji, które mogą spowodować powrót do nałogu, jak i radzenia sobie w nich, gdyż się nadarzą. Jest także motywowany do życia w abstynencji.

Jak skierować alkoholika na odwyk, gdy nie chce się leczyć?

Podjęcie decyzji o walce z alkoholizmem i udanie się na leczenie w ośrodku uzależnień jest dobrowolne. Co jednak zrobić, gdy osoba nam bliska nie chce poddać się leczeniu? Jak skierować alkoholika na odwyk? Wówczas, zgodnie z polskim prawem, można postarać się o przymusowe leczenie odwykowe, o którym orzeka sąd. Wcześnie jednak trzeba złożyć skargę do Gminnej Komisji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych. Ta z kolei, po zbadaniu sprawy, kieruje stosowny wniosek do sądu. Aby wysłać osobę uzależnioną na odwyk, wykazać trzeba, że nadużywając alkoholu:

  • doprowadza do rozkładu życia rodzinnego,
  • demoralizuje małoletnich,
  • uchyla się od pracy,
  • regularnie zakłóca spokój i porządek publiczny.

Przymusowe leczenie odwykowe alkoholików odbywa się w ośrodku leczenia uzależnień i trwa tak długo, jak wymaga tego cel terapii, jednak nie dłużej niż dwa lata.

Czas trwania terapii uzależnień

Jeśli chodzi o to, ile trwa leczenie alkoholizmu w poradni odwykowej, czyli uczestniczenie po kilka godzin co kilka dni w psychoterapii, to trwa ono od 4 do 6 miesięcy, a na całodobowym oddziale z kolei od 6 do 8 tygodni. Ten okres nie oznacza to jednak, że alkoholik jest już wyleczony. Do końca życia będzie się zmagał z chorobą alkoholową. Dlatego po odwyku alkoholowym warto rozważyć jeszcze indywidualną lub grupową terapię. Pomocne mogą okazać się także spotkania w ramach stowarzyszenia Anonimowych Alkoholików.

Gdzie szukać pomocy dla alkoholika

Alkoholik leży pijany na stole ze szklanką alkoholu.

Zaburzenie psychiczne związane z utratą kontroli nad wypijaną ilością alkoholu zazwyczaj w pierwszej fazie choroby ma raczej subiektywne objawy. Choroba alkoholowa nie ujawnia się nagle, składa się z czterech faz, w których symptomy uzależnienia od alkoholu coraz bardziej się nasilają. Obserwując bliskiego sobie człowieka, który podporządkowuje swoje życie alkoholowi, można je dostrzec. Im szybciej, tym lepiej. Jak leczyć uzależnienie od alkoholu? Kompleksową pomoc na pewno można otrzymać w ośrodku leczenia uzależnień, do którego alkoholik może trafić dobrowolnie lub – pod pewnymi warunkami – pod sądowym przymusem.

Do czego prowadzi długotrwałe picie alkoholu?

Wieloletnie picie powoduje, że organizm alkoholika ulega coraz większemu wyniszczeniu. Nadużywany alkohol powoduje nieodwracalne zmiany w mózgu, uszkadza wątrobę, trzustkę, układ pokarmowy, krążenia, nerwowy i oddechowy. Nie pozostaje również obojętny dla psychiki – u alkoholików występują zaburzenia pamięci, zmiany charakterologiczne, takie choroby jak psychoza, psychoza Korsakowa, otępienie alkoholowe i inne.

Jak leczyć chorobę alkoholową?

Przy długoletnim uzależnieniu od alkoholu, z ciągami alkoholowymi, pomocy można szukać tylko pod okiem specjalistów zajmujących się takimi przypadkami. Ośrodek leczenia uzależnień to miejsce, w którym alkoholik może otrzymać odpowiednie, pełne wsparcie medyczne i psychologiczne w zakresie walki z nałogiem. Pierwszym etapem jest zazwyczaj detoks, czyli odtrucie alkoholowe. To kilkudniowy zabieg, podczas którego organizm alkoholika oczyszczany jest z toksycznych substancji. Ponieważ w związku z odstawieniem alkoholu może pojawić się zespół abstynencyjny zarówno o złagodzenie jego objawów lub ich całkowite wyeliminowanie, jak i o ogólne samopoczucie pacjenta dba zespół lekarzy, a także terapeutów. Aby poprawić ogólną kondycję fizyczną alkoholika, podaje mu się także elektrolity, sole mineralne, witaminy (przede wszystkim z grupy B). To działania, które mają na celu pozbycie się fizycznego przymusu picia.

W leczeniu choroby alkoholowej bardzo ważnym elementem jest wsparcie psychiczne – dla samego pacjenta i jego najbliższych. Sprawdza się tu psychoterapia indywidualna oraz grupowa prowadzona w ośrodku leczenia uzależnień. W wychodzeniu z nałogu pomocne mogą okazać się także grupy wsparcia, które motywują do działania i utrwalają wyuczone w placówce terapeutycznej zachowania przydatne w osiągnięciu i utrzymaniu stanu trzeźwości.  

Alkoholizm – sposoby leczenia choroby

Jeśli chodzi o to, jak leczyć alkoholizm, to stosuje się różne metody u osób długotrwale pijących. Najczęściej jednak terapeuci skłaniają się ku temu, aby alkoholik nie tylko porzucił sam nałóg, ale także potrafił się przyznać do swojego uzależnienia oraz zrozumiał jego podstępne mechanizmy działania. W terapii kładzie się nacisk na to, aby wyrobił w sobie pewne normy postępowania, dzięki którym poradzi sobie w trudnych sytuacjach (problemy osobiste, propozycje alkoholowe itd.) oraz znalazł nową sferę zainteresowań, jakie wypełnią pustkę po alkoholu.   

Przymusowe a dobrowolne leczenie alkoholika

To dwie różne drogi, które w gruncie rzeczy prowadzą do tego samego celu. Jednak różnica między nimi polega przede wszystkim na tym, że przy dobrowolnym leczeniu alkoholik sam decyduje się na to, aby podjąć walkę z nałogiem. Przymusowy odwyk możliwy jest w momencie, kiedy osoba uzależniona od alkoholu:

  • wywołuje rozkład życia rodzinnego,
  • powoduje demoralizacje małoletnich,
  • uchyla się od pracy,
  • systematycznie doprowadza do zakłóceń spokoju i porządku publicznego.

Przy takim zachowaniu np. rodzina może złożyć skargę do Gminnej/Miejskiej Komisji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych. Ta natomiast, jeśli uzna, że są podstawy do zastosowania obowiązku poddania się leczeniu w ośrodku leczenia uzależnień, to występuje z wnioskiem w tej sprawie do sądu rejonowego. Dołącza się do niego zebraną dokumentację wraz z opinią biegłego (jeżeli badanie takie badanie zostało wykonane). Sąd decyduje o długości przymusowego leczenia, jednak nie może trwać dłużej niż 2 lata.

Wiedząc, że długotrwałe picie alkoholu, poza szkodami psychicznymi i fizycznymi, prowadzi też najczęściej do utraty pracy, rodziny, dachu nad głową, problemów z prawem czy długów, im szybciej alkoholik podejmie dobrowolne leczenie, tym zwiększa swoje szanse na to, aby zmienić swoje życie.

Utrata pamięci po alkoholu

Pijany mężczyzna alkoholik leży na stole ze szklanką z alkoholem.

Ciężka noc picia albo tzw. ciągi alkoholowe i nagle pojawia się luka w pamięci, że jednak nie wszystko się z tego okresu pamięta, pomimo braku utraty przytomności. Zanik pamięci po alkoholu przydarza się nie tylko samym alkoholikom, ale również osobom, które piją okazjonalnie. Wynika to z faktu, że niektórzy są bardziej podatni na efekt tzw. urwanego filmu, jeśli spożyją o kilka drinków za dużo. Zdecydowanie częściej palimpsesty świadczą o alkoholizmie przewlekłej chorobie. Picie alkoholu jednak nie bierze się znikąd sprzyjają mu pewne okoliczności życiowe – od wychowywania się w rodzinie z problemem alkoholowym, przez trudności w radzeniu sobie z problemami, niską samoocenę, aż po osobie dramaty – odejście, śmierć kogoś bliskiego itd.

Kiedy zaczyna się alkoholizm?

Moment, w którym zaczyna się alkoholizm, jest trudny do wychwycenia. To choroba, która rozwija się długo i powoli. O pierwszych objawach alkoholizmu świadczyć mogą sytuacje, w których osobie nadużywającej alkoholu picie zaczyna wymykać się spod kontroli albo szuka okazji do wypicia. Przestaje to kontrolować, często upija się, a kiedy nie może tego zrobić, to jest niespokojna i podenerwowana. Brak alkoholu może też wywoływać zespół odstawienny, czyli np. zaburzenia ciśnienia i rytmu serca, drżenie kończyn, nudności, wymioty, biegunkę, wzmożoną potliwość, zaburzenia snu, problemy z koncentracją, drażliwość. Dopiero spożycie alkoholu przywraca normalne funkcjonowanie.

Alkoholizm potwierdzać mogą także takie objawy jak podejmowanie nieudanych prób ograniczenia picia lub utrzymania abstynencji po to, aby udowodnić posiadanie kontroli nad alkoholem. Zapewne też niepokój powinny wzbudzać wyrzuty sumienia czy wstyd, jakie wiążą się z piciem, czyli zachowania, które alkoholik pamięta (lub nie) z powodu utraty pamięci po alkoholu.  

Przyczyna zaniku pamięci po alkoholu

Mózg każdego człowieka inaczej funkcjonuje na trzeźwo. W przypadku gwałtownego zwiększenia stężenia alkoholu we krwi u niektórych osób dochodzi do zaburzenia jednego z procesów pamięciowych: odtwarzania. Fragmentaryczna, chwilowa utrata pamięci spowodowana silnym upojeniem alkoholowym to efekt działania etanolu na mózg. Blokuje on zapisywanie wspomnień z pamięci krótkotrwałej do długotrwałej. Dlatego właśnie osoba, której „urwał się film”, nie może przypomnieć sobie tego, co robiła. Wspomnienie to nie jest bowiem zapisane w pamięci długotrwałej.

Palimpsesty alkoholowe nie łączą się z utratą przytomności. W przypadku osób z zespołem zależności alkoholowej zdarzają się wtedy, gdy nawet nie było ostrego zatrucia alkoholem, a jedynie płytkie upicie się. Jeśli jednak zanik pamięci po alkoholu pojawia się regularnie, świadczy to o systematycznym nadużywaniu substancji psychoaktywnej.

Alkoholizm – skutki

Efektem nadmiernego spożywania alkoholu są m.in.:

  • marskości wątroby,
  • choroby trzustki,
  • uszkodzenia mięśnia sercowego,
  • nadciśnienie tętnicze,
  • impotencja,
  • większe ryzyko nowotworów,
  • ostra niewydolność nerek,
  • zmiany zanikowe móżdżku i mózgu,
  • bezpłodność,
  • przewlekłe zapalenie błony śluzowej tchawicy,
  • niedowłady, porażenia,
  • osłabienie siły i zanik mięśni.

Ponadto choroba alkoholowa pustoszy psychikę alkoholika. Z tego powodu może:

  • cierpieć na depresję, padaczkę alkoholową, choroby psychiczne,
  • mieć problemy z wyrażaniem uczuć,
  • czuć się osamotniony i nieszczęśliwy,
  • mieć problem z utrzymaniem normalnego życia rodzinnego, pracy czy kontaktów w społeczeństwie.

Poza samym nadużywaniem alkoholu wpisujące się w chorobę alkoholową utraty pamięci mogą przynieść negatywne konsekwencje. Do nich można zaliczyć np.:

  • ryzykowny seks,
  • jazda po pijanemu samochodem,
  • problemy z prawem,
  • lęki, niepewność, wstyd z tytułu tego, co się mogło wydarzyć.

Warto więc obserwować pierwsze objawy alkoholizmu, nie bagatelizować powtarzającej się utraty pamięci po alkoholu, bo może okazać się, że zaczął się poważny problem…

Uzależnienie od alkoholu jako choroba

Uzależnienie od alkoholu jest definiowane w różny sposób. Niektórzy uważają je za zły nawyk, przejaw słabej woli, patologię społeczną, grzech. Część osób sądzi, że osoby uzależnione same fundują sobie swój los, że takiego dokonali wyboru. Myślą tak często same osoby uzależnione.

Czym jest alkoholizm?

Wyżej wymienione poglądy są błędne lub tylko częściowo prawdziwe. Aby całościowo przyjrzeć się temu, czym jest alkoholizm, należy potraktować go w kategoriach choroby. Uzależnienie jest chorobą, gdyż można wyodrębnić określony, wspólny dla osób uzależnionych jej przebieg, skutki i objawy.

ZZA – Zespół Zależności Alkoholowej wg ICD10, czyli Międzynarodowej Statystycznej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych, należy do zaburzeń psychicznych i zaburzeń zachowania.

Kiedy zaczyna się alkoholizm?

Choroba zaczyna się bez świadomości osoby uzależniającej się. Może ona rozwijać się u różnych osób w różny sposób, powoli lub gwałtownie. Zawsze jednak powoduje destrukcyjne skutki we wszystkich sferach życia (psychiczne, fizyczne, społeczne, duchowe).

Uzależnienie od alkoholu jest chorobą o charakterystycznych objawach, aby postawić diagnozę u pacjenta należy stwierdzić w okresie ostatniego roku obecność co najmniej trzech objawów z poniżej wymienionych:

  • silna potrzeba lub przymus picia alkoholu,
  • trudności w kontrolowaniu rozpoczęcia lub zakończenia picia lub ilości wypijanego alkoholu,
  • wystąpienie zespołu abstynencyjnego po odstawieniu lub zmniejszeniu dawki alkoholu, przejawiające się charakterystycznymi objawami alkoholowego zespołu abstynencyjnego lub przyjmowaniem tej samej (lub bardzo podobnej substancji) w celu zmniejszenia nasilenia lub uniknięcia objawów zespołu abstynencyjnego,
  • objawy tolerancji, takie jak zwiększanie dawki alkoholu w celu uzyskania efektów, które początkowo były wywołane przez przyjmowanie niższych ilości (skrajny przykład stanowią osoby uzależnione od alkoholu, które są w stanie wypić ilość alkoholu, która u osób nieprzyzwyczajonych mogłaby spowodować utratę przytomności lub śmierć),
  • narastające zaniedbywanie innych przyjemności lub zainteresowań, co jest jednym ze skutków częstego picia alkoholu – zwiększona ilość czasu poświęcona zdobywaniu alkoholu, jego piciu lub odzyskiwaniu równowagi po wypiciu alkoholu,
  • kontynuowanie picia, a nawet doprowadzenie do długotrwałego picia alkoholu, pomimo oczywistych dowodów na występowanie szkodliwych skutków alkoholizmu dla organizmu, takich jak uszkodzenie wątroby na skutek intensywnego picia czy też obniżenie nastroju następujące po okresach picia dużych ilości alkoholu. Należy dołożyć starań w celu ustalenia, czy osoba pijąca jest lub będzie świadoma skutków fizycznych, psychicznych i społecznych swojego alkoholizmu.

Charakterystyka alkoholizmu jako choroby

Uzależnienie od alkoholu ma cztery charakteryzujące cechy

  • Jest chorobą podstawową – nie stanowi jedynie objawu innych zaburzeń. To zażywanie środków uzależniających jest przyczyną poważnych problemów emocjonalnych, fizycznych itp. Dlatego oczekiwanie, że odkrycie i rozwiązanie innych problemów osobistych samo zlikwiduje chęć zażywania picia alkoholu jest błędne. Dla efektywnego rozwiązania tych problemów należy najpierw przestać pić i podjąć terapię w ośrodku terapii uzależnień, co pozwoli zająć się samym problemem uzależnienia, a nie jego skutkami (np. leczenie wątroby, szukanie pracy itp.).
  • Jest chorobą postępującą – w miarę kontynuowania picia stan zdrowia i funkcjonowanie we wszystkich sferach życia systematycznie się pogarsza Nie można zatrzymać rozwoju choroby, która postępuje i się nasila.
  • Jest chorobą chroniczną – tzn. nie można jej całkowicie wyleczyć. Można jedynie zatrzymać jej rozwój i złagodzić najdotkliwsze objawy. Podstawą do zatrzymania rozwoju choroby jest pełna abstynencja. Dla osoby uzależnionej nie ma powrotu do „bezpiecznego, kontrolowanego” picia. Jest to wynikiem utraty kontroli nad piciem, której nie można już odzyskać. Charakterystyczną cechą choroby chronicznej są pojawiające się jej nawroty. Podejmując leczenie można nauczyć się je rozpoznawać i zapobiegać im.
  • Jest chorobą śmiertelną – ponieważ jest chorobą postępującą i nieuleczalną, to jeśli w porę nie zostanie zatrzymana, doprowadzi do charakteropatii alkoholowej a w końcu do śmierci. Może to nastąpić z powodu wyniszczenia organizmu, zatrucia albo na skutek różnych wypadków spowodowanych nietrzeźwością.

Leczenie alkoholizmu jako choroby

Rozumienie uzależnienia w kategoriach choroby o w/w cechach niesie z sobą również pewne istotne konsekwencje dotyczące leczenia. Po pierwsze, w pierwszej kolejności trzeba nauczyć się działań pozwalających zachować pełną abstynencję. Po drugie, choroby nie można wyleczyć a jedynie zaleczyć. Wymaga to więc od osoby uzależnionej ciągłej pracy nad sobą w celu trzeźwienia.

Charakterystyka poznawczo-behawioralna osoby czynnie uzależnionej

Brak świadomości

Osoby uzależnione nie uświadamiają sobie, nie dostrzegają lub nie biorą pod uwagę wpływu własnego zachowania na innych oraz wpływu innych na nich samych. Jedni nie potrafią zastanowić się nad konsekwencjami własnego postępowania, inni potrafią, ale celowo tego nie robią, tłumiąc wątpliwości i myśląc o czymś innym lub wykazując zachowanie kompulsywne.

Błędna ocena

Osoby uzależnione wykazują brak rozeznania z zakresu rozwiązywania problemów, podejmowania decyzji i oceny konsekwencji własnego zachowania. Trudności te korelują z brakiem panowania nad impulsami i niezdolności do odraczania gratyfikacji, a wiec cechami, które upośledzają zdolność oceny sytuacji (myślenie przyczynowo – skutkowe) lub przeszkadzają w korzystaniu z niej.

Brak wglądu

Osoby uzależnione nie dostrzegają i nie rozumieją związku między tym, co się z nimi dzieje, uwarunkowaniem własnych doświadczeń, np. nie dostrzegają związku między myślami i zachowaniami wynikającymi ze spożycia alkoholu a emocjami i innymi uwarunkowaniami, które te myśli i zachowania uruchamiają.

Słabo rozwinięta zdolność oceny rzeczywistości przez osoby uzależnione

Nietrafnie postrzegają siebie, innych i to, co się wokół nich dzieje. Nie chcą stanąć twarzą w twarz z codziennymi problemami, unikają konfrontacji, uciekają od niej dosłownie lub na poziomie myśli. Trudno im oddzielić emocje od faktów, a pragnienia od potrzeb. Największą trudność sprawia im realistyczna ocena siebie, trudno im bowiem odróżnić rzeczywiste możliwości od aspiracji.

Habilitacja

Uzależnieni często cierpią na deficyt umiejętności poznawczych, edukacyjnych i zawodowych potrzebnych do zarabiania na życie i funkcjonowanie w społeczeństwie. Brakuje im również podstawowych nawyków i postaw niezbędnych przy staraniu się o pracę lub świadczących o gotowości do podjęcia pracy. Ci zaś, którzy je mają, wykazują poważne upośledzenie społecznej gotowości do realizacji celów materialnych, wynikające z picia.

Charakterystyka percepcyjna osoby uzależnionej

Niska samoocena osób uzależnionych

Nie darzą one siebie szacunkiem i negatywnie oceniają swoje postępowanie moralno-etyczne oraz relacje rodzinne. Ta niska samoocena wiąże się nierozerwalne z antyspołecznym lub amoralnym zachowaniem, a często również z piciem i chroniczną niezdolnością do wypracowania produktywnego życia. Wielu już wcześniej, zanim zaczęło nadużywać alkoholu, zmagało się z niską samooceną. Mogły być wywołane przez doświadczenia z dzieciństwa i wieku dorastania, zaniedbanie, kłopoty szkolne, lęki społeczne, poczucie winy związane z niemożnością spełnienia oczekiwań wobec siebie i innych. Nie bez przyczyny alkoholizm jest uznawany za problem społeczny.

Negatywna tożsamość

Sposób postrzegania samych siebie wyrasta z historii picia i częstokroć z trudnego dzieciństwa. Typowy wizerunek alkoholika, to społeczny dewiant (łobuz, wyrzutek, menel, zasikany pijak….) i ofiara życiowa, skrzywdzona osobiście i społecznie na skutek braku szans.

Charakterystyka emocjonalna – alkoholik i jego zachowanie

Brak tolerancji dyskomfortu

Osoby uzależnione mają niski próg tolerancji na dyskomfort, mniejszą zdolność odraczania działań redukujących dyskomfort. Sposób redukcji jest często szkodliwy dla nich samych, innych i nieadekwatny społecznie. Mają problemy z powstrzymywaniem się od negatywnych reakcji, kiedy czują, że im ktoś czegoś odmawia, są zniecierpliwieni lub pobudzeni, albo czują się przez kogoś prowokowani, ponieważ słabo tolerują takie uczucia. Kłopoty z tolerancją pojawiają się także w reakcji na objawy fizyczne zespołu abstynencyjnego, typowe objawy chorobowe, zaburzenia nastroju, brak stymulacji, nudę.

Poczucie winy i jego odmiany

Ze wszystkich emocji, jakie przeżywają osoby uzależnione, największe spustoszenie sieje poczucie winy. Jest ono ukierunkowane wobec nich samych, osób znaczących, społeczeństwa i społeczności terapeutycznej.

Wrogość i złość

Dla wielu osób uzależnionych wrogość i złość były dominującymi emocjami wyrażanymi w rodzinie czy grupie. Były to jedynie formy ekspresji emocjonalnej. Złość, wrogość chronią przed innymi, bardziej niepokojącymi i nieprzyjemnymi emocjami, takimi jak lęk, poczucie krzywdy, rozczarowanie, smutek, czy miłość i przed koniecznością konfrontowania się z nimi.

Dysforia i zanik odczuwania emocji

Dysforia – zaburzenie emocji – charakteryzuje się utratą dobrego samopoczucia fizycznego i emocjonalnego. Przejawia się w formie skarg somatycznych oraz mało wyraźnych ale uporczywych wahań nastroju i niezbyt silnej depresji. Osoby uzależnione doświadczają często utraty zdolności do odczuwania przyjemności – anhedonia. Nie potrafią cieszyć się z rzeczy, które kiedyś sprawiały im radość. Niektórzy mówią, że niczego już nie czują.

Radzenie sobie z emocjami

Uzależnieni często maja problemy z radzeniem sobie z emocjami bez względu na to, co je wywołuje. Dotyczy to także reakcji na czyjeś uwagi, zarówno negatywne, np. krytyka i pozytywne, np. czułość. Przejawiają też nieprawidłowe reakcje w odpowiedzi na stany stosunkowo neutralne takie jak nuda, niedobór stymulacji, stan ogólnego pobudzenia czy frustracja.

Abstynencja a emocje

Po odstawieniu środków odurzających emocje i wrażenia, a także rozmaite dolegliwości fizyczne odczuwa się zupełnie inaczej niż dotychczas. Utrzymując całkowitą abstynencję, osoby uzależnione mogą znów przeżywać całą gamę emocji – nie tylko radość i miłość, ale także złość, poczucie krzywdy, rozczarowanie, smutek i poczucie winy. Te nowe doświadczenia wzbudzają często niepokój i mogą paradoksalnie doprowadzić do rezygnacji z leczenia i powrotu do nałogu.

Charakterystyka społeczna osób uzależnionych

Osoby uzależnione przejawiają wiele zachowań i postaw zakłócających relacje z innymi, np. postawa roszczeniowa, brak odpowiedzialności i nieufność.

Postawa roszczeniowa

Związana jest z nierealistycznymi oczekiwaniami związanymi z własnymi potrzebami i pragnieniami. Postawa taka związana jest także z nieodróżnianiem autentycznych potrzeb od chwilowych zachcianek, radzeniem sobie z niecierpliwością i frustracją oraz odraczaniem gratyfikacji i zapracowaniem sobie na nagrodę. Osoba taka nie potrafi zadbać o siebie i oczekuje, że inni coś mu dadzą.

Brak poczucia odpowiedzialności

U alkoholików często pojawiają się problemy z odpowiedzialnością, konsekwencją i wywiązywaniem się z podjętych zobowiązań.
Erozja odpowiedzialności daje o sobie znać w sferze zobowiązań nie mających związku ze środkami zmieniającymi nastrój. U części osób picie alkoholu utrwala tylko istniejące od dawna wzorce nieodpowiedzialności. Często pojawia się brak gotowości do wywiązywania się z zobowiązań.

Niekończenie rozpoczętych spraw

Osoby takie pracują zrywami, pod wpływem chwilowego impulsu. Niektórzy nie nauczyli się nigdy systematycznie funkcjonować, ani na krótko, ani na długo. Problemy z odpowiedzialnością, konsekwencją i wywiązywaniem się ze zobowiązań są zarazem przyczyną i skutkiem picia.

Aby prawidłowo wypełniać obowiązki, trzeba posiadać umiejętności:

  • realistycznego oszacowania, ile to zajmuje czasu,
  • ile trzeba włożyć w to wysiłku,
  • przeprowadzenia realnej oceny sytuacji,
  • odraczania gratyfikacji, cierpliwość,
  • radzenia sobie z niepożądanymi emocjami – samokontrola emocji.

Brak zaufania u osób uzależnionych

Problem zaufania ma charakter złożony. Często źródło braku zaufania było związane z brakiem poczucia bezpieczeństwa, przemocą w rodzinie, brakiem odpowiednich wzorców w dzieciństwie czy negatywnym wpływem rówieśników. Większość zachowań związanych z zażywaniem, piciem, graniem – takie jak oszustwa, manipulacje, kradzieże, kłamstwa – hamują rozwój zaufania w jakiejkolwiek postaci. Osoby uzależnione często nie wierzą w bliskie związki, autorytety, systemy. Nie ufają też sobie. Brak im zaufania do własnych uczuć, myśli, decyzji, zachowań.

Skutki psychiczne alkoholizmu

Nieleczony alkoholizm powoduje szereg powikłań psychiatrycznych oraz somatycznych. Poznaj psychiczne skutki choroby alkoholowej

Alkoholowy Zespół Abstynencyjny

Zespół objawów występujący po ciągu alkoholowym lub znacznym zmniejszeniu dawek wypijanego alkoholu. Typowe objawy to drżenie rąk lub całego ciała, wzmożona potliwość, nudności, wymioty, biegunka. Pacjent jest niespokojny, odczuwa lęk, nie może spać. Objawy te trwają z reguły do siedmiu dni. AZA może ulec powikłaniu i wtedy potrzebna jest natychmiastowa hospitalizacja, bowiem jest to stan bezpośredniego zagrożenia życia.

Majaczenie alkoholowe

Jest to ostra psychoza. Rozpoczyna się w 2 – 4 dobie po ograniczeniu picia alkoholu. Pacjent jest niespokojny, niekiedy bardzo pobudzony, towarzyszy mu lęk, kontakt z nim jest zaburzony. występuje dezorientacja w czasie, miejscu i okolicznościach, omamy wzrokowe i słuchowe. Chory widzi małe i duże, ruchliwe zwierzęta, różne dziwne stwory, twarze i postacie. Obrazy te są zwykle kolorowe, bardzo realne. Często widzi i czuje chodzące po nim owady. Pisanym objawom często towarzyszy ciężki stan somatyczny, z wysoką gorączką i zaburzeniami gospodarki wodno-elektrolitowej oraz regulacji wegetatywnej.

Padaczka alkoholowa

Nazywana jest również „powikłaniem zespołu abstynenckiego”. Napady drgawek mogą wystąpić w dwóch przypadkach – z chwilą spadku stężenia alkoholu we krwi lub w jakiś czas po zaprzestaniu picia. Dzieje się tak, ponieważ długotrwałe spożywanie dużych ilości alkoholu powoduje zwiększenie progu dawkowego w organizmie. Przerwanie dostawy alkoholu do organizmu sprawia, że próg zostaje gwałtownie obniżony, co skutkuje napadami podobnymi do padaczkowych. Występuje utrata przytomności, uogólnione drgawki, mimowolne oddanie moczu, przygryzienie języka, po ataku z reguły obserwujemy zaburzenia świadomości takie jak senność lub stany pomroczne z zaburzeniami orientacji.

Zespoły urojeniowe – Zespół Otella, paranoja alkoholowa

Mogą wystąpić urojenia prześladowcze, niekiedy paranoidalne. W typowym obrazie chory śledzi partnera, szuka dowodów zdrady w rzeczach osobistych partnera, bieliźnie, torebce, telefonie. Każde zachowanie partnera może być dowodem na zdradę. Zachowania te eskalują, chory domaga przyznania się, niekiedy dochodzi do zachowań agresywnych wobec partnerki czy domniemanego kochanka, a nawet do zabójstwa.

Halucynoza alkoholowa – ostra omamica

Charakteryzuje się występowaniem halucynacji głównie słuchowych, imperatywnych, komentujących. Chory słyszy głosy, które mu grożą, rozkazy, przekleństwa pod swoim adresem. Omamom towarzyszy drażliwość, lęk, zaburzenia snu, obniżenie nastroju, dysforie. Zdarzają się zachowania agresywne i autoagresywne.

Zespół amnestyczny

Psychoza Korsakowa, główne objawy to zaniki pamięci tzw. świeżej, pokrytych konfabulacjami. Chory wypowiada treści przekonany, że są prawdziwe, są one z reguły dość prawdopodobne i osoby postronne mogą je uznać za prawdziwe. Jednak nie mają one nic wspólnego z rzeczywistością. Występuje często dezorientacja w czasie i miejscu, zafałszowane poznawanie osób. W około 20% przypadków psychoza Korsakowa przechodzi w głębokie otępienie.

Charakteropatia alkoholowa

Jest to zespół nabytych wskutek przewlekłego zatrucia alkoholem zaburzeń osobowościowych i tzw. Psychodegradacji. U osoby uzależnionej dochodzi do zmian metabolicznych i uszkodzenia Centralnego Systemu Nerwowego. Osoba taka ma spadek motywacji do działania, upośledzoną sprawność fizyczną, intelektualną, uczuciową. Następuje zubożenie życia społecznego.

Istnieje kilka rodzajów tej charakteropatii, niektórzy twierdzą, że są to kolejne stadia degradacji osobowości charakteropatycznej. Począwszy od neurastenicznego, anankastycznego obrazu, po antysocjalny, socjopatyczny, który przechodzi w końcu w typowy zespół psychoorganiczny. Występujące zaburzenia lękowe, hipochondryczne, upośledzenie umiejętności planowania, przewidywania skutków swoich działań przeradzają się w egocentryzm, omnipotencję z zubożeniem uczuciowym, zwłaszcza uczuć wyższych. Pojawia się w konsekwencji prymitywizm, zostają zaburzone funkcje poznawcze i dochodzi do zachowań agresywnych.

Zespół depresyjny

Wyróżniamy dwa rozpoznania depresji alkoholowej, pierwotny alkoholizm z wtórną depresją i pierwotną depresję z wtórnym alkoholizmem. Objawy depresyjne mogą pojawić się w każdym stadium alkoholizmu. Zazwyczaj mijają do 4 miesięcy po zaprzestaniu spożycia alkoholu. Gdy towarzyszą organicznemu uszkodzeniu mózgu, z reguły przyjmują postać zespołu apatyczno – abulicznego i mają przewlekły charakter. Podstawowym objawem jest przygnębienie, smutek, niska samoocena, brak wiary w siebie, pesymizm, poczucie winy, próby samobójcze, brak umiejętności przeżywania przyjemności, zaburzenia snu, apatia, czasami lęk itd. Objawy te wymagają konsultacji psychiatrycznej i często włączenia leczenia przeciwdepresyjnego Depresja wpływa na alkoholizm a jednym ze skutków picia alkoholu jest depresję. Osoba z objawami depresyjnymi trudniej poddaje się leczeniu odwykowemu w ośrodku leczenia uzależnień oraz ma większe problemy w zachowaniu abstynencji. Skrajnym powikłaniem depresji jest próba samobójcza.

Leczenie osoby uzależnionej od alkoholu dzieli się na trzy etapy: detoksykacja alkoholowa (odtrucie), terapia podstawowa i terapia pogłębiona. Jest to ogół zabiegów medycznych i psychologicznych, które umożliwiają osobie uzależnionej od alkoholu zauważenie problemu, mechanizmów uzależnienia i radzenie sobie z nimi w sposób konstruktywny.

Jak zachowuje się alkoholik?

W pierwszej fazie alkoholizm ma często subiektywny charakter – nie każdy potrafi od razu rozpoznać jego charakterystyczne objawy. Tym bardziej że osoby uzależnione potrafią w doskonały sposób maskować swój nałóg – dopiero kiedy wejdzie on fazę zaawansowaną, wówczas staje się bardziej widoczny. Dotyczy to wtedy nie tylko samego zachowania alkoholika czy jego samopoczucia, ale i wyglądu zewnętrznego. Ten ostatni charakteryzuje się m.in. zaczerwienieniem skóry, opuchnięciem twarzy, podkrążonymi oczami.

Alkoholik i jego zachowanie

Współczesny alkoholik to dziś niekoniecznie tylko żul i menel leżący w rynsztoku. Coraz częściej ma twarz „normalnego” Kowalskiego z klasy średniej, biznesmena, osoby dobrze sytuowanej, dyrektora firmy czy artysty. W domowym zaciszu popija on kolejnego drinka czy wino, często dodatkowo jeszcze w ukryciu przed domownikami. Gdy alkoholik przestaje kontrolować nałóg i swoje zachowanie, wówczas najbardziej odczuwają to jego bliscy.

Alkoholik a rodzina

Osoba uzależniona od alkoholu przez swoje uzależnienie i związane z nim zachowania dezorganizuje życie pozostałym członkom rodziny. Jest nieprzewidywalna, nie daje poczucia bezpieczeństwa i spokoju. Zdarza jej się agresywne zachowanie po alkoholu, które może prowadzić nie tylko do krzywdzenia słownego lub fizycznego bliskich, ale również strat materialnych.
Dodatkowo problem alkoholizmu w rodzinie powoduje najczęściej współuzależnienie pozostałych członków rodziny. Traktując go jako wstyd, piętno, chronią alkoholika, rozwiązując za niego problemy, przejmują na siebie konsekwencje jego działania, tuszuje efekty zachowania, aby tylko najbliższe otoczenia nie dowiedziało się, że np. ojciec czy matką nadużywają alkoholu. Przez swoją nadopiekuńczość, martwienie się o wszystko i jeszcze za alkoholika, kontrolowanie go w nadziei, że uda się jakoś opanować ten problem, członkowie rodziny zapominają o swoich potrzebach i pragnieniach. Osoba uzależniona od alkoholu potrafi skupić na sobie całą uwagę, wzbudzać współczucie i litość, a także manipulować uczuciami bliskich.

Alkoholik – jak z nim postępować?

Najczęściej najtrudniejszą rzeczą, jaką trzeba zrobić, to nie ułatwiać życia alkoholikowi. Powinien sam zmierzyć się z konsekwencjami swojego zachowania, regulować długi, sprzątać po domowych burdach, wstydzić się przed sąsiadami za to, jak się zachowuje. Jak jeszcze postępować z alkoholikiem? Ważna jest asertywność, czyli postawienie jasnych granic – jakich zachowań pozostali członkowie rodziny sobie nie życzą i jakie będzie ponosił konsekwencje. Osoba nadużywająca alkoholu w przypływie wyrzutów sumienia bardzo często obiecuje, że się zmieni. Jednak zazwyczaj są to tylko obietnice bez pokrycia. Lepiej nie dawać wiary takim słowom.
Nie ma co też porywać się na szantaż emocjonalny w stosunku do alkoholika, wymuszać obietnice w stylu „musisz wrócić trzeźwy do domu, bo …” itd.

Alkoholik w rodzinie – gdzie szukać pomocy?

Punktem wyjścia do rozwiązania tej patowej dla wszystkich członków rodziny sytuacji powinno być skonsultowanie problemu z lekarzem specjalizującym się w uzależnieniach, który postawi właściwą diagnozę. Kolejnym krokiem jest kilkudniowy detoks oczyszczający organizm alkoholika z poalkoholowych toksyn i trwająca od 6 do 8 tygodni terapia w ośrodku leczenia alkoholizmu.
Gdy jednak alkoholik nie chce dobrowolnie podjąć walki z nałogiem, wówczas pozostaje jeszcze taka możliwość jak przymusowe leczenie odwykowe. To procedura, w której muszą być spełnione pewne warunki (m.in. rozpad życia rodzinnego i zakłócanie porządku publicznego), a wniosek zgłasza się do Gminnej Komisji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych. To ona składa wniosek do sądu o przymusowe leczenie, a ten ostatecznie orzeka o tym, czy dana osoba powinna się mu poddać i w jakim terminie ma to zrobić.
Zamiast więc tracić energię na kontrolowanie picia i życia alkoholika, ponosić za jego picie konsekwencje, lepiej postarać się wreszcie pomyśleć o sobie i swoich potrzebach. Natomiast najlepszym miejscem dla osoby uzależnionej, która chce zacząć żyć w trzeźwości, będzie ośrodek leczenia alkoholizmu.