Kategoria: Uzależnienia

Utrata pamięci po alkoholu

Pijany mężczyzna alkoholik leży na stole ze szklanką z alkoholem.

Ciężka noc picia albo tzw. ciągi alkoholowe i nagle pojawia się luka w pamięci, że jednak nie wszystko się z tego okresu pamięta, pomimo braku utraty przytomności. Zanik pamięci po alkoholu przydarza się nie tylko samym alkoholikom, ale również osobom, które piją okazjonalnie. Wynika to z faktu, że niektórzy są bardziej podatni na efekt tzw. urwanego filmu, jeśli spożyją o kilka drinków za dużo. Zdecydowanie częściej palimpsesty świadczą o alkoholizmie przewlekłej chorobie. Picie alkoholu jednak nie bierze się znikąd sprzyjają mu pewne okoliczności życiowe – od wychowywania się w rodzinie z problemem alkoholowym, przez trudności w radzeniu sobie z problemami, niską samoocenę, aż po osobie dramaty – odejście, śmierć kogoś bliskiego itd.

Kiedy zaczyna się alkoholizm?

Moment, w którym zaczyna się alkoholizm, jest trudny do wychwycenia. To choroba, która rozwija się długo i powoli. O pierwszych objawach alkoholizmu świadczyć mogą sytuacje, w których osobie nadużywającej alkoholu picie zaczyna wymykać się spod kontroli albo szuka okazji do wypicia. Przestaje to kontrolować, często upija się, a kiedy nie może tego zrobić, to jest niespokojna i podenerwowana. Brak alkoholu może też wywoływać zespół odstawienny, czyli np. zaburzenia ciśnienia i rytmu serca, drżenie kończyn, nudności, wymioty, biegunkę, wzmożoną potliwość, zaburzenia snu, problemy z koncentracją, drażliwość. Dopiero spożycie alkoholu przywraca normalne funkcjonowanie.

Alkoholizm potwierdzać mogą także takie objawy jak podejmowanie nieudanych prób ograniczenia picia lub utrzymania abstynencji po to, aby udowodnić posiadanie kontroli nad alkoholem. Zapewne też niepokój powinny wzbudzać wyrzuty sumienia czy wstyd, jakie wiążą się z piciem, czyli zachowania, które alkoholik pamięta (lub nie) z powodu utraty pamięci po alkoholu.  

Przyczyna zaniku pamięci po alkoholu

Mózg każdego człowieka inaczej funkcjonuje na trzeźwo. W przypadku gwałtownego zwiększenia stężenia alkoholu we krwi u niektórych osób dochodzi do zaburzenia jednego z procesów pamięciowych: odtwarzania. Fragmentaryczna, chwilowa utrata pamięci spowodowana silnym upojeniem alkoholowym to efekt działania etanolu na mózg. Blokuje on zapisywanie wspomnień z pamięci krótkotrwałej do długotrwałej. Dlatego właśnie osoba, której „urwał się film”, nie może przypomnieć sobie tego, co robiła. Wspomnienie to nie jest bowiem zapisane w pamięci długotrwałej.

Palimpsesty alkoholowe nie łączą się z utratą przytomności. W przypadku osób z zespołem zależności alkoholowej zdarzają się wtedy, gdy nawet nie było ostrego zatrucia alkoholem, a jedynie płytkie upicie się. Jeśli jednak zanik pamięci po alkoholu pojawia się regularnie, świadczy to o systematycznym nadużywaniu substancji psychoaktywnej.

Alkoholizm – skutki

Efektem nadmiernego spożywania alkoholu są m.in.:

  • marskości wątroby,
  • choroby trzustki,
  • uszkodzenia mięśnia sercowego,
  • nadciśnienie tętnicze,
  • impotencja,
  • większe ryzyko nowotworów,
  • ostra niewydolność nerek,
  • zmiany zanikowe móżdżku i mózgu,
  • bezpłodność,
  • przewlekłe zapalenie błony śluzowej tchawicy,
  • niedowłady, porażenia,
  • osłabienie siły i zanik mięśni.

Ponadto choroba alkoholowa pustoszy psychikę alkoholika. Z tego powodu może:

  • cierpieć na depresję, padaczkę alkoholową, choroby psychiczne,
  • mieć problemy z wyrażaniem uczuć,
  • czuć się osamotniony i nieszczęśliwy,
  • mieć problem z utrzymaniem normalnego życia rodzinnego, pracy czy kontaktów w społeczeństwie.

Poza samym nadużywaniem alkoholu wpisujące się w chorobę alkoholową utraty pamięci mogą przynieść negatywne konsekwencje. Do nich można zaliczyć np.:

  • ryzykowny seks,
  • jazda po pijanemu samochodem,
  • problemy z prawem,
  • lęki, niepewność, wstyd z tytułu tego, co się mogło wydarzyć.

Warto więc obserwować pierwsze objawy alkoholizmu, nie bagatelizować powtarzającej się utraty pamięci po alkoholu, bo może okazać się, że zaczął się poważny problem…

Jak zachowuje się alkoholik?

W pierwszej fazie alkoholizm ma często subiektywny charakter – nie każdy potrafi od razu rozpoznać jego charakterystyczne objawy. Tym bardziej że osoby uzależnione potrafią w doskonały sposób maskować swój nałóg – dopiero kiedy wejdzie on fazę zaawansowaną, wówczas staje się bardziej widoczny. Dotyczy to wtedy nie tylko samego zachowania alkoholika czy jego samopoczucia, ale i wyglądu zewnętrznego. Ten ostatni charakteryzuje się m.in. zaczerwienieniem skóry, opuchnięciem twarzy, podkrążonymi oczami.

Alkoholik i jego zachowanie

Współczesny alkoholik to dziś niekoniecznie tylko żul i menel leżący w rynsztoku. Coraz częściej ma twarz „normalnego” Kowalskiego z klasy średniej, biznesmena, osoby dobrze sytuowanej, dyrektora firmy czy artysty. W domowym zaciszu popija on kolejnego drinka czy wino, często dodatkowo jeszcze w ukryciu przed domownikami. Gdy alkoholik przestaje kontrolować nałóg i swoje zachowanie, wówczas najbardziej odczuwają to jego bliscy.

Alkoholik a rodzina

Osoba uzależniona od alkoholu przez swoje uzależnienie i związane z nim zachowania dezorganizuje życie pozostałym członkom rodziny. Jest nieprzewidywalna, nie daje poczucia bezpieczeństwa i spokoju. Zdarza jej się agresywne zachowanie po alkoholu, które może prowadzić nie tylko do krzywdzenia słownego lub fizycznego bliskich, ale również strat materialnych.
Dodatkowo problem alkoholizmu w rodzinie powoduje najczęściej współuzależnienie pozostałych członków rodziny. Traktując go jako wstyd, piętno, chronią alkoholika, rozwiązując za niego problemy, przejmują na siebie konsekwencje jego działania, tuszuje efekty zachowania, aby tylko najbliższe otoczenia nie dowiedziało się, że np. ojciec czy matką nadużywają alkoholu. Przez swoją nadopiekuńczość, martwienie się o wszystko i jeszcze za alkoholika, kontrolowanie go w nadziei, że uda się jakoś opanować ten problem, członkowie rodziny zapominają o swoich potrzebach i pragnieniach. Osoba uzależniona od alkoholu potrafi skupić na sobie całą uwagę, wzbudzać współczucie i litość, a także manipulować uczuciami bliskich.

Alkoholik – jak z nim postępować?

Najczęściej najtrudniejszą rzeczą, jaką trzeba zrobić, to nie ułatwiać życia alkoholikowi. Powinien sam zmierzyć się z konsekwencjami swojego zachowania, regulować długi, sprzątać po domowych burdach, wstydzić się przed sąsiadami za to, jak się zachowuje. Jak jeszcze postępować z alkoholikiem? Ważna jest asertywność, czyli postawienie jasnych granic – jakich zachowań pozostali członkowie rodziny sobie nie życzą i jakie będzie ponosił konsekwencje. Osoba nadużywająca alkoholu w przypływie wyrzutów sumienia bardzo często obiecuje, że się zmieni. Jednak zazwyczaj są to tylko obietnice bez pokrycia. Lepiej nie dawać wiary takim słowom.
Nie ma co też porywać się na szantaż emocjonalny w stosunku do alkoholika, wymuszać obietnice w stylu „musisz wrócić trzeźwy do domu, bo …” itd.

Alkoholik w rodzinie – gdzie szukać pomocy?

Punktem wyjścia do rozwiązania tej patowej dla wszystkich członków rodziny sytuacji powinno być skonsultowanie problemu z lekarzem specjalizującym się w uzależnieniach, który postawi właściwą diagnozę. Kolejnym krokiem jest kilkudniowy detoks oczyszczający organizm alkoholika z poalkoholowych toksyn i trwająca od 6 do 8 tygodni terapia w ośrodku leczenia alkoholizmu.
Gdy jednak alkoholik nie chce dobrowolnie podjąć walki z nałogiem, wówczas pozostaje jeszcze taka możliwość jak przymusowe leczenie odwykowe. To procedura, w której muszą być spełnione pewne warunki (m.in. rozpad życia rodzinnego i zakłócanie porządku publicznego), a wniosek zgłasza się do Gminnej Komisji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych. To ona składa wniosek do sądu o przymusowe leczenie, a ten ostatecznie orzeka o tym, czy dana osoba powinna się mu poddać i w jakim terminie ma to zrobić.
Zamiast więc tracić energię na kontrolowanie picia i życia alkoholika, ponosić za jego picie konsekwencje, lepiej postarać się wreszcie pomyśleć o sobie i swoich potrzebach. Natomiast najlepszym miejscem dla osoby uzależnionej, która chce zacząć żyć w trzeźwości, będzie ośrodek leczenia alkoholizmu.

12 kroków alkoholika – leczenie alkoholizmu

Główne zasady mające na celu pomóc osobom uzależnionym od alkoholu, czyli program 12 kroków wyjścia z alkoholizmu wymyślili Anonimowi Alkoholicy. Silnie odwołuje się on do wiary i religii. Leczenie antyalkoholowe jest trudnym procesem i ciężką pracą nad sobą. Terapia 12 kroków traktowana jest jako element wsparcia w tym okresie. To z jednej strony dzielenie się swoimi doświadczeniami z nałogiem, a z drugiej – wspólne wspieranie się członków wspólnoty AA.

Na czym polega terapia alkoholowa?

Proces terapeutyczny w przypadku osoby uzależnionej ma w zasadzie jeden główny cel – wyzwolić alkoholika od tego, co stało się jego nałogiem. Aby leczenie alkoholizmu było skuteczne, powinno odbywać się w ośrodku dla alkoholików, przy współpracy osób, które się w tym specjalizują. To miejsce, gdzie pracują odpowiednio wykwalifikowane osoby do tego, aby wspierać pacjentów uzależnionych od alkoholu. Indywidualne oraz grupowe spotkania mają na celu uświadomienie alkoholikowi, że stracił kontrolę nad swoim życiem, zaakceptowanie swojego nałogu i uczenie się technik, dzięki którym będzie mu łatwiej zmierzyć się z alkoholową pokusą.

Poza oferowanym w ośrodku odwykiem i indywidualnie dopasowywanym leczeniem, terapią są także grupy wsparcia takie jak Anonimowi Alkoholicy. Zbiór życiowych zaleceń, jakim jest program 12 kroków, ma na celu pomóc w dążeniu do tego, aby każdy kolejny dzień bez alkoholu był szczęśliwy i wydajny.

Jak wyjść z alkoholizmu – 12 kroków do celu

Osoby, które zdecydowały się leczenie i chcą podtrzymywać swoją trzeźwość oraz wspomagać innych w tym, decydują się często na dobrowolne dołączenie do grupy AA.
W programie 12 kroków wyjścia z uzależnienia najważniejszy jest pierwszy, czyli zaakceptowanie własnej bezsilności wobec nałogu i przyznanie się przed sobą, że jest się człowiekiem chorym, potrzebującym pomocy. To trudne, gdyż alkoholik ma problem z uznaniem tego, że przestał panować nad swoim życiem, a zaczął nim rządzić alkohol. Drugi krok stwierdza, że potrzebuje on pomocy zewnętrznej, aby wrócił do równowagi życiowej. Kolejny ma pomóc w odpuszczaniu lęków i przymusu kontrolowania rzeczywistości po odstawieniu używki. Alkoholik powinien zaakceptować to, że człowiek nie ma wpływu na pewne rzeczy i sprawy.
Czwarty krok w terapii 12 kroków oznacza rozpoczęcie pracy nad swoim charakterem, czyli uczciwą analizę błędów i słabości, panowanie m.in. nad często pojawiają się porywistością czy tendencją do obrażania się. Piąty krok jest jakby otwarciem się na drugiego człowieka, przyznaniem mu się do swoich porażek, błędów, zrzucenie poczucia winy. Kontynuacją tego procesu jest kolejny krok, który uczy akceptacji samego siebie, a jednocześnie jest deklaracją dalszej pracy nad swoim zachowaniem.
Kluczowym pojęciem w kroku siódmy jest pokora, czyli nietrwanie w przekonaniu, że człowiek ma zawsze rację i wszystko wie najlepiej, tylko na spokojnie zastanawia się nad tym, co mówią inni i próbuje modyfikować swoje postępowanie w danej sytuacji. Krok ósmy jest przygotowaniem do tego, aby świadomie i uczciwie zmierzyć się z przeszłością i skrzywdzonymi w niej przez alkoholika ludźmi. Te działania planowane są w kroku dziewiątym. Przyglądanie się swoim poczynaniom pod kątem m.in. niekrzywdzenia innych to zadanie z kroku dziesiątego. Z kroku jedenastego wynika rozwój duchowy, a dwunasty jest zamknięciem pewnego cyklu i wyrazem gotowości do dzielenia się z innymi swoim doświadczeniem, zadeklarowanie swojej pomocy.

Podsumowanie

Praca nad zmianą swojego życia i rozpoczęcie nowego w trzeźwości jest procesem długim, rozgrywający się w wielu różnych aspektach. Leczenie choroby alkoholowej pod okiem specjalistów od uzależnień powinno być wstępem do niej. Z kolei ośrodek AA to jeden z przystanków, który może okazać się wielkim wsparciem w walce ze swoimi słabościami. Zarówno psychoterapia, jak i grupa Anonimowych Alkoholików stwarzają warunki, w których trzeźwiejący alkoholik może dążyć w sposób łagodny do swojej wewnętrznej przemiany oraz zmiany swojego dotychczasowego życia.

Czy alkoholizm można wyleczyć?

To jedno z najczęściej występujących w XXI w. uzależnień. Statystki dotyczące alkoholizmu nie są do końca znane z tego względu, że wielu alkoholików ukrywa się z tym problemem, a powodem jest wstyd. Ma wiele twarzy – młodych ludzi wychowujących się w patologicznych rodzinach, mężczyzn i kobiet na wysokich stanowiskach, osób, które nie potrafią sobie poradzić z problemami, jakie ich spotykają w życiu oraz niską samooceną czy tych, co przekroczyli granicę okazjonalnego picia itp.

Alkoholizm to choroba

Choć trudno przyznać się do tego osobom uzależnionym i wytłumaczyć to tym, którzy potrafią patrzeć na alkoholika tylko w negatywny sposób, to jednak alkoholizm to choroba – przewlekła i o podłożu psychicznym. Bezpośrednio oddziałuje na mózg, co przekłada się na różne nieprzewidywalne dla otoczenia zachowania osoby uzależnionej. Będąc w stanie upojenia alkoholowego, najczęściej nie zdaje sobie ona sprawy z tego, co i w jaki sposób robi. Choroba alkoholowa rozwija się zazwyczaj przez lata. Trudno stwierdzić dokładnie, w jakim momencie się zaczęła, gdyż przejście od picia okazjonalnego do nałogowego jest procesem, który powoli się nasila.

Alkoholizm – jak rozpoznać symptomy?

Zanim picie alkoholu stanie się uzależnieniem, pojawiają się symptomy alkoholizmu, które mogą świadczyć o tym, że zaczął się problem, którego nie warto lekceważyć. Do nich zalicza się m.in. zwiększenie ilości wypijanego codziennie alkoholu, rozpoczynanie dnia od niego, częstsze umawianie się na picie, spożywanie alkoholu do posiłków, klinowanie, czyli łagodzenie objawów „kaca” alkoholem, prowadzenie samochodu pod wpływem alkoholu czy picie w stresie, dla relaksu, w samotności lub ukryciu.
Choroba alkoholowa niesie za sobą negatywne skutki w sferze psychicznej i fizycznej. Uszkadza m.in. mózg, wątrobę (marskość), trzustkę, mięsień sercowy, prowadzi do nadciśnienia tętniczego, depresji, padaczki alkoholowej czy psychozy. Niszczy też życie rodzinne, zawodowe oraz może mieć wpływ na problemy finansowe czy z prawem.

Gdzie leczyć alkoholika?

Mimo iż większość alkoholików twierdzi, że samodzielnie może poradzić sobie z chorobą, to jednak rzeczywistość jest inna. Najtrudniejszą rzeczą jest przyznanie samemu przed sobą, że jest się osobą uzależnioną i rozpoczęcie specjalistycznego leczenia. Jak leczyć alkoholizm i gdzie? Najlepszym miejscem do tego, aby podjąć walkę z chorobą, jest ośrodek terapii uzależnień od alkoholu. Prowadzona tam terapia alkoholowa dostosowywana jest zawsze pod konkretną osobą. Każdy radzi sobie bowiem inaczej z chorobą. Najskuteczniejszą metodą jest psychoterapia, która ma na celu m.in. pokazanie alkoholikowi, na czym polega jego problem, wytłumaczenie objawów nałogu, faz, przez jakie się przechodzi oraz jego mechanizmów. W ośrodku terapii uzależnień proces terapeutyczny powinien trwać co najmniej 6-8 tygodni. Później ważnym etapem będzie uczestnictwo w spotkaniach Anonimowych Alkoholików i korzystanie z dalszego wsparcia specjalistów, jeśli pojawi się taka potrzeba.

Jak postępować z alkoholikiem po terapii?

Wracający do domu po leczeniu alkoholik nadal potrzebuje wsparcia osób najbliższych,
Demotywująco działać może nadopiekuńcza postawa, będąca często skutkiem wcześniejszego nawyku chronienia go. Za to warto kibicować mu w poszukiwaniu/realizacji nowych wyzwań i budowaniu nowego życia bez alkoholu. Oprócz tego partner uzależnionego powinien nauczyć się dystansowania od problemów alkoholika i koncentrować się na własnych potrzebach, rozwijaniu pasji i zainteresowań. Przyda się także wsparcie ze strony znajomych i przyjaciół, spędzanie z nimi czasu czy dbanie o własne rozrywki i relaks.
Osoba, która ma za sobą leczenie z alkoholizmu, nie może spożywać alkoholu pod żadną postacią – od słodyczy, syropu aż po same trunki. Nawet minimalna, procentowa dawka może sprawić, że znowu wróci do nałogu i zaprzepaści proces terapeutyczny.
Warto pamiętać o tym, że każdy ma szansę wyjść z uzależnienia. Trzeba tylko zdecydować się na podjęcie walki z nałogiem i nie odrzucać specjalistycznego wsparcia.

Jak pomóc osobie uzależnionej?

Lekarze i psychologowie biją na alarm. Istnieje coraz więcej substancji oraz zachowań, które mogą prowadzić do rozwoju uzależnienia. Zwykle zaczyna się niewinnie, ale gdy nie możemy powstrzymać się od spożywania alkoholu, zażywania leków czy grania w gry komputerowe, może skończyć się dramatycznie. Po czym poznać, że mamy do czynienia z nałogiem i jak pomóc osobie uzależnionej?

Uzależnienie jako niebezpieczna choroba

Być może nie wszyscy zdają sobie sprawę, że uzależnić można się praktycznie od wszystkiego, co służy człowiekowi. Problem najczęściej pojawia się w momencie, kiedy zaczynamy tracić kontrolę nad daną czynnością. To właśnie ten objaw powinien być pierwszym sygnałem ostrzegawczym, którego nie należy lekceważyć.

Osoba zmagająca się z nałogiem zwykle prezentuje wiele różnych objawów, które pozwalają na rozpoznanie uzależnienia oraz jego skutków. Jednym z nich jest wyżej wspomniana utrata kontroli. O chorobie mogą świadczyć takie symptomy jak:

  • problem z kontrolowaniem zażywania określonej substancji lub wykonywania danej czynności,
  • koncentracja życia wokół picia, przyjmowania leków, narkotyków lub wokół określonego zachowania,
  • zaniedbywanie innych sposobów spędzania wolnego czasu,
  • fizjologiczne dolegliwości po odstawieniu środka uzależniającego (np. bezsenność, niepokój, biegunka, drżenie mięśni, nadciśnienie, nudności, wymioty, wzmożona potliwość),
  • przyjmowanie substancji psychoaktywnej, pomimo że osoba uzależniona ma świadomość szkód przez nią spowodowanych.

Jak traktować osobę uzależnioną?

Zanim poszukamy odpowiedzi na pytanie, jak pomóc osobie uzależnionej, warto wcześniej dowiedzieć się, jak należy ją traktować. Na pewno nie powinniśmy postrzegać takiej jednostki jako osoby z marginesu społecznego, gdyż w ten sposób niczego nie osiągniemy, a możemy tylko pogorszyć sytuację, która i tak jest ciężka. Dlatego ważne jest, aby osoba borykająca się z nałogiem, była przez nas traktowana z należytym szacunkiem. Z drugiej strony nie powinniśmy jej traktować jak dziecka wymagającego nieustannej opieki. Przykładowo, jeżeli alkoholik domaga się kolejnej porcji alkoholu, niech go sobie sam zorganizuje. Jeśli narkoman pod wpływem zażytych substancji zaśnie na podłodze, niech tam się obudzi. Chodzi o to, aby takie osoby mogły same dostrzec skutki podejmowanych przez siebie działań.

W jaki sposób można pomóc osobie uzależnionej?

Zastanawiając się, jak pomóc osobie uzależnionej, należy wiedzieć, że pomaganie będzie najefektywniejsze, kiedy będzie odbywać się w sposób racjonalny, a nie emocjonalny. Tylko przyjęcie życzliwej i stanowczej postawy pozwoli uzależnionemu skonfrontowanie się ze skutkami nałogu, wymuszając podjęcie określonych decyzji. Niekiedy zdarza się, że bliscy starają się takim osobom wylewać alkohol, chować narkotyki itp. Tak naprawdę nie są to skuteczne działania, prowadząc jedynie do kolejnych kłótni oraz aktów przemocy.

Jak najlepiej zatem pomóc osobie uzależnionej? Jak się okazuje, jedną z najskuteczniejszych metod jest interwencja. Polega ona na tym, że gromadzą się bliscy alkoholika czy narkomana i pod obecnością osoby mającej doświadczenie w prowadzeniu tego typu rozmów, dochodzi do konfrontacji uzależnionego z faktami. W trakcie takiej rozmowy nałogowiec powinien usłyszeć wyraźny komunikat, że jego rodzina nie będzie już dłużej godzić się na to, aby się nie leczył. Następnie powinien dokonać wyboru – albo podejmuje specjalistyczną terapię, albo rezygnuje z leczenia i jest świadomy poniesienia konsekwencji takiej decyzji.

Na zakończenie jeszcze jedna wskazówka. Gdy już dojdzie do konwersacji z osobą uzależnioną, warto mieć przy sobie przygotowane dane ośrodka leczenia uzależnień, nazwiska terapeutów, numery telefonów itp. Dzięki temu nałogowiec będzie wiedział, gdzie powinien skierować swoje kroki, aby szukać dalszej pomocy.